Hiện đang có 5 người (0 thành viên). Số lần viếng : 137478 
 Trang Chính
 Tin Tức
 Thành Viên
 H́nh Ảnh
 Phim
 Thư Tín
 Thơ
 Bài Viết
 Đào Từ (66-73)
 ACVTT
 Anh Áo Trắng
 Áo Trắng Trưng Vương
 Bích Huyền
 Bùi Tuấn Dương (63-70)
 Cố GS Nguyễn Đức Hiển
 Chris Scanlan
 Chu Phan
 GS Bùi Viện
 GS Khưu Thị Ngọc Sang
 GS Lê Đức Cửu
 GS Nguyễn Thanh Thu
 GS Nguyễn Văn Phú - Nguyên Hiệu Trưởng Tư Thục Hưng 
 GS Phạm Cao Dương
 GS Trần Thị Thanh Tâm
 Hà Chí Dzũng
 Hà Quân
 H́nh Ảnh Vui
 Hoàng Bách Việt
 Hoàng D. Mạnh (61-68)
 Hoàng văn Trung
 Huỳnh Minh Tú
 Khôi An
 Lauren Hilgers/ Trần Ngọc Cư
 Lê Khánh Điền
 Lê Văn Thài (58-65)
 Mai Kim Quang
 Nghiêm Xuân Cường
 Nghiêm Xuân Trang
 Nguyễn Đông Thức
 Nguyễn - Đông A
 Nguyễn Kỳ Phong
 Nguyễn Ngọc Long
 Nguyễn Như Sơn (66-73)
 Nguyễn Sao Miên
 Nguyễn Thiên Ân (57-64)
 Nguyễn Trung Anh
 Nguyễn Tuấn Khanh
 Nguyễn Văn Liên
 Nguyễn Xuân Dục
 Như Không
 NTTV
 Phạm Anh Dũng
 Phạm Văn Nam
 Phạm Văn Phú
 Quán Văn VTT - Mục Lục Tổng Quát
 Sưu Tầm
 Trương Ngọc Thanh (67-74)
 Trần Đ́nh Anh
 Trần Đông Bắc
 Trần Văn Hiển
 Trần Thu Dung
 Trang Thanh Trúc
 Việt Hải - Los Angeles
 Viên Linh
 Nhạc
 Giới Thiệu VTT
 Diễn đàn
 Hỏi Đáp
 Thể Thao - Giải Trí
 Báo Chí
 Trang Liên Kết
 Quán Hẹn (Cần Log In)
 Nhắn Tin-Message
 Log out
 Y - Khoa Học - Kỹ Thuật
 Đại Hội - Reunions
Disclaimer
1) Ư kiến đóng góp của quí bạn không phải là quan điểm của www.votruongtoan.org và cũng không nhất thiết phải phù hợp với quan điểm của www.votruongtoan.org. Chúng tôi tôn trọng ư kiến khác biệt của quí bạn, nhưng không chịu trách nhiệm dưới bất cứ h́nh thức nào và nội dung của những ư kiến này. Votruongtoan.org không bảo đảm mọi ư kiến đóng góp đều được đăng và cũng giành quyền biên tập lại khi cần thiết. Cám ơn
 Nguyễn Tuấn Khanh - Đọc Đăng Cổ Tùng Báo
Số lần xem: 4580

ĐỌC ĐĂNG CỔ TÙNG BÁO


(Những bài trích từ Đăng Cổ Tùng Báo trong bài viết này xin được chép nguyên văn, không sửa lỗi chính tả và văn phạm để quư độc giả thấy được lối hành văn thời báo quốc ngữ c̣n phôi thai.)

Sau ḥa ước Giáp Tuất 1874, Nam Kỳ trở thành thuộc địa, Bắc Kỳ và Trung Kỳ thuộc quyền bảo hộ của Pháp. Đến đầu thế kỷ 20 th́ Pháp đă đặt vững nền cai trị ở Việt Nam. Tại miền Nam đă có một số báo viết bằng chữ quốc ngữ như Gia Định Báo, Phan Yên Báo, Nông Cổ Mín Đàm hoạt động, nhưng tại Trung Kỳ và Bắc Kỳ th́ chưa có tờ nào.

Lúc bấy giờ ở Hà Nội có tờ công báo là “Đại Nam Đồng Văn Nhật Báo” ra từ đời năm 1893 bằng chữ Hán do F. H. Schneider làm chủ, đến số 793 ngày 28 tháng 3 năm 1907 được đổi thành tờ báo ngôn luận lấy tên là “Đăng Cổ Tùng Báo”, một nửa bằng chữ Hán, một nửa bằng chữ quốc ngữ. Đây là tờ báo quốc ngữ đầu tiên ở ngoài Bắc, tuy gọi là nhật báo nhưng thực ra đây là tờ tuần báo, ra vào ngày thứ Năm mỗi tuần. Tờ báo gồm 16 trang với những tiết mục: nghị luận, tin tức các tỉnh Bắc Kỳ, tin tức toàn cầu, bài viết về khoa học, thi ca, hộp thư ṭa soạn và quảng cáo. Về nội dung th́ chủ yếu về tin tức, giới thiệu những kỹ thuật, khoa học Tây phương, bài trừ hủ tục, kêu gọi đổi mới và khuyến khích việc học chữ quốc ngữ. Tờ báo được giao cho Nguyễn Văn Vĩnh, lúc đó mới 25 tuổi làm chủ bút.

Nguyễn Văn Vĩnh ra đời làm việc rất sớm, năm 14 tuổi ông đă được cử làm Thông Ngôn cho đoàn chuyên gia nghiên cứu xây đường sắt Hải Pḥng - Hà Nội - Lào Cai - Vân Nam cho công ty hỏa xa Vân Nam, sau khi đậu thủ khoa Thông Ngôn khóa 1896. Sau đó ông được điều về Hải Pḥng năm 1897, đúng vào lúc người Pháp đang mở mang cảng Hải Pḥng và xây dựng kiến thiết những cơ sở kỹ thuật để mở mang và khai thác tài nguyên của miền Bắc. Năm 1906 ông được Đốc lư Hauser cử làm quản lư gian hàng Bắc Kỳ ở hội chợ thuộc địa tại Marseille, Pháp. Năm 1907 Đốc lư Hause cử Nguyễn Văn Vĩnh sang làm chủ bút. Từ đây Nguyễn Văn Vĩnh thực sự bước chân vào nghề làm báo và ông là người đầu tiên đă cổ động cho việc truyền bá học thuật Tây Âu và chữ quốc ngữ bằng báo chí ngoài Bắc.

Nhờ có cơ hội làm việc và tiếp xúc với nền văn minh Tây phương, Nguyễn Văn Vĩnh thấy rằng muốn canh tân đất nước th́ phải cần nâng cao dân trí và việc giáo dục quần chúng là điều cần thiết. Nhận thấy nước ta là một nước nông nghiệp, muốn nước giàu, dân mạnh th́ phải cần thay đổi để bắt kịp nền văn minh thế giới, nên khi làm báo ông đă không ngừng kêu gọi dân ta phải mở mang kinh tế bằng cách học buôn bán, học kỹ thuật và khai thác tài nguyên. Ngay trong số báo đầu ông đă viết bài giới thiệu về trường Kỹ Nghệ Hà Nội:

“Ở Hà-nội có mở ra trường học Kỹ-nghệ, đă ba bốn năm nay mà học tṛ vẫn ít lắm, đến nỗi nhà nước phải cho thêm tiền mấy đi học. Mà từ ngày khai trường ấy đến bây giờ những người học ở đấy ra, th́ đă thấy ai làm được cái ǵ để mở mang rộng sự buôn bán trong nước ḿnh chút nào chưa!

Sự đó là bởi thế này:

Việc buôn bán trong một nước mà rộng ra hay là hẹp đi, là bởi ở người có của. Mà trong nước Nam những người nhiều tiền bạc nhất th́ chỉ có những nhà quan. Nhưng con quan th́ lại mong đi làm quan ngoại giả sự học hành để đi thi, th́ không trọng nghệ ǵ cả. Các cậu ấm chỉ cứ ngâm nga hăo hiền hay dở chỉ ở bài thơ, bài kinh nghĩa; ngoại câu văn-chương dẫu có tài nghề ǵ cũng chẳng ai khen, vụng cũng chẳng ai chê. Vả con nhà gia thế mà có làm nghề ǵ kiếm ăn, th́ thiên hạ khinh, không trọng bằng tuy đói rách nhưng mà vẫn cứ nằm giài đọc thơ ngâm phú.

Bởi thế cho nên chỉ c̣n có con nhà thường dân đi học kỹ-nghệ mà thôi, mà con nhà dân cũng chẳng mấy người muốn học là v́ làm sao? Bởi rằng kẻ có nghề phải có vốn mấy dùng nghề để làm ích cho ḿnh được. Có tài mà tiền kém th́ dẫu học được nghề khéo, bất quá lại phải làm công với người ta mà thôi. Lại thấy nhiều người khác cũng đi học, nhưng chỉ học vài ba năm chữ tây th́ ra làm ông thông ông kư, mà ḿnh học cũng bấy nhiêu năm, lại phải làm công ít tiền mà khó nhọc, và thiên hạ không trọng bàng các thầy thông thầy kư thế th́ ai c̣n muốn học kỹ-nghệ làm ǵ nữa?

Ấy tràng kỹ-nghệ mà ít người học là bởi thế. Muốn cho những nghề hay ở tràng ấy dậy mà có thể làm ích lợi cho dân ta được, th́ trước hết những người nào có của phải chịu khó đi học mà mở nghề mới ra, để mà mong lăi nhớn. Chớ đừng đeo đuổi măi nghề ngồi không mà lại muốn làm đàn anh người ta. Thời thế mỗi ngày một đổi, xưa c̣n có người vừa được ḍn vừa lậy, bây giờ nghe đâu thiên hạ đă bớt dại rồi.

Có tiền phải t́m đường sinh kế để giầu to mấy được. Làm giầu bây giờ tức là ái quốc đấy! Dân nước ta bây giờ mỗi ngày mỗi nghèo đi. Tiền c̣n ở trong tay người An-nam th́ về sau c̣n có nghề mà làm được, chứ tiền sang tay chú Khách hết cả rồi, th́ đến nỗi người chết đói sau chỉ trông kẻ chết đói trước mà thôi.”


Để độc giả làm quen với cơ cấu dân chủ của Tây phương, Nguyễn Văn Vĩnh viết nhiều bài giới thiệu về thể chế dân chủ như là Nghị Viện, quyền của người dân. Ông cũng có những bài về khoa học như sao chổi, cây gạo, xe hỏa, về vệ sinh như lọc nước v.v... hoặc bài viết về những Hội Xem Báo, Hội Dịch Thuật, Tân Học Thương Hội, về bảo hiểm mùa màng, bảo hiểm hỏa hoạn c̣n rất mới lạ với dân ta.

Đặc biệt về chữ quốc ngữ, trong những số Đăng Cổ Tùng Báo, ta thấy Nguyễn Văn Vĩnh có nhiều bài báo kêu gọi, khuyến khích và tuyên dương những người mở nghĩa thục (trường tư dạy học miễn phí) dạy chữ quốc ngữ. Ông có viết bài “Người An-nam nên viết chữ An-nam”nói về cái lợi của chữ quốc ngữ. Tuy nhiên, đây là thời kỳ phôi thai của nền báo chí dùng chữ quốc ngữ nên văn phạm và ngữ vựng của những bài báo c̣n ảnh hưởng địa phương tính nên có nhiều lỗi chính tả, lời văn chưa được bóng bẩy, chải chuốt và ngữ vựng chưa được thống nhất như sau này. Thí dụ như lời hướng dẫn về sự phân biệt giữa phần Hán Văn và phần Quốc Ngữ của Đăng Cổ Tùng Báo:

NHỜI GIAO HẸN

Các bài trong Nhật-báo này th́ một bên bằng chữ quốc-ngữ, một bên bằng chữ nho; song hai bên không phải là dịch theo nhau từng chữ, v́ lắm nhời nói nôm nghe rơ, dịch ra chữ nho không hoạt.

Xin các Quí-khách xem báo chớ nề điều ấy. Xem bên chữ nào cứ biết bên ấy mà thôi.

Ṭa Soạn


Sau đây là một bản tin ngắn để ta biết t́nh h́nh về việc học chữ quốc ngữ tại Hà Nội năm 1907, thời mà các sĩ tử đă bắt đầu phải “Vứt bút lông đi, giắt bút ch́” khi thi Hương:

“Ṭa Học-chính mới định mở một tràng Pháp-Việt nữa, ở phố hàng Mă-mây, số 33. Tràng đă khai từ hôm mồng 10 tháng tư này.

Trẻ con từ 8 tuổi giở lên, đă biết đọc chữ quốc-ngữ và chữ Pháp rồi, mới được vào lớp học.

Thế là cả thẩy được tám tràng học ở Hà-nội, cộng được 1,800 học tṛ.”


V́ tin tưởng vào sự lợi ích của chữ quốc ngữ, Nguyễn Văn Vĩnh rất coi trọng Trương Vĩnh Kư, một người có công rất lớn trong việc phát triển chữ quốc ngữ. Ông coi Trương Vĩnh Kư như là một bậc Thánh nhân:

“Cất đám bà Trương-Vĩnh-Kư. – Hôm 16 tháng sáu An-nam ở Chợ-quán cất đám bà Trương-Vĩnh-Kư, là vợ ông thông-thái và ông quân-tử ở Sai-gon, ai ai cũng biết tên và ai ai cũng đă được học.

Đám ma đông người đi đưa lắm, vừa Tây vừa An-nam, có ông Cuniac, trạng sư; ông quan-tư Passerat de Silans; ông Prêtre, đốc-học tràng Chasseloup-Laubat; ông Mélaye, chánh ṭa-tư phủ Nguyên-soái; Charlin, chủ Nhật-báo “Indo-Chine Française” ; Pierre Jeantet, chủ Nhật-báo “Opinion”; Đốc-phủ Phương, ông J.-B. Lê-phát-Thanh; ông Delpil; ông Diệp-văn-Cương, ông Lê-văn-Trung, ông Đốc-phủ Lư, ông Đốc-phủ Vị, vân vân.

Làm lễ Nhà-thờ xong th́ đem quan-tài đến chỗ lăng ông Pétrus Kư.

Ông Pierre Jeantet có đọc một bài viếng chào và từ-giă bà Hiền-phụ của một ông Thánh đất Nam-kỳ, đă làm thầy biết bao nhiêu người bản-quốc và bao nhiêu người Pháp.”


Nguyễn Văn Vĩnh rất chú trọng đến giới phụ nữ và khuyến khích họ theo tân học. Có lẽ ông là một trong những nhà báo đầu tiên của Việt Nam đă khuyến khích phụ nữ thoát khỏi sự ràng buộc khắt khe của nền văn hóa Á Đông “trọng nam khinh nữ”. Ngay trong số báo đầu ông đă khuyến khích nữ giới đi học chữ quốc ngữ và trong số báo thứ ba (số 795 phát hành ngày thứ Năm 11 tháng 4 năm 1907), Nguyễn Văn Vĩnh viết:

“...Trong sách gia-huấn của quan Lê Tướng-công Nguyễn Trăi, về mục dậy con gái, có câu rằng:

“Xưa nay hồ dễ mấy ai,
Miệng khôn tay khéo cho giai được nhờ.”


Tôi xem sách ấy th́ nhiều điều hay lắm, duy đọc đến hai câu ấy th́ mặt tôi đỏ lên, thẹn thay cho đàn ông nước Nam ta.

Giời đất ơi! môi son má phấn kia, tưởng rằng giời sinh ra để mà khuyên giải ta lúc bực sự đời; để mà du con ta trong khi quấy khóc; để mà pha tiếng êm vào khúc déo-dóc ở thế-gian; để mà cười nụ cho soi sáng đêm sâu; để làm cho ta quên mồ hôi nước mắt. Ai ngờ cái miệng son ấy lại dùng để môi-mép, kiếm áo t́m cơm cho ta nữa!

Tưởng rằng tay dẻo kia chỉ để du con ta; gạt nước mắt ta những lúc buồn rầu; bưng bát cơm cho ta khi khó nuốt; đỡ chén thuốc cho ta lúc ốm đau; gẩy khúc vui cho tai ta nghỉ-ngơi, khỏi mỏi tiếng eo-óc; thêu chữ lạc cho mắt ta tịnh tao dức mộng âu sầu. Ai ngờ tay khéo ấy lại c̣n phải đong-đưa, lo gạo chạy tiền cho ta nữa!

Nhục chưa! Thảm chưa! Không biết đàn ông đời qua Tướng-công thế nào, mà Ngài đến nỗi phải dậy con gái đảm-đang, kẻo đói mất con giai?

Mà nhời dậy của Ngài sao các con khéo nghe thế! cho nên nước Nam ta được lắm đàn bà đảm-đang quá...”

“... Họa may chỉ đàn bà ta lập tâm sửa lại điều ấy, th́ may cứu được nước Nam, trừ được một giống nằm dài nhờ vợ.

Các Bà ơi! xưa kia bà Trưng-vương dùng tài lực dựng nước, bây giờ các Bà muốn dựng nước th́ dễ hơn: chẳng phải tài thánh-Gióng, sức Khổng-lồ ǵ, chỉ có một cách để cho lũ nằm dài đói meo ra th́ tất họ phải dậy. Con gái kén chồng, thằng nào không có nghề đừng thèm lấy. Thừa của đổ xuống sông xem tăm, chớ đừng đón rước đứa nghêu-ngao về thờ...” (Gái Đảm)


Đây quả thật là một tư tưởng “cách mạng” v́ vào thời đó, người đàn bà vẫn c̣n phải tần tảo nuôi chồng ăn học, coi như là bổn phận của người phụ nữ như bà Tú Xương vẫn phải: “Quanh năm buôn bán ở mom sông. Nuôi đủ năm con với một chồng.”

Khi nhận được thư đặt mua báo của nữ độc giả, Nguyễn Văn Vĩnh đă vui mừng và khuyến khích họ:

“Phấn son mà đèn sách. – Bữa nọ chúng tôi được hai Bà mua báo đă lấy làm phi thường.

Nay lại tiếp được ba cái giấy mua báo nữa, của bà Vũ-thị-Sen, buôn bán ở Hải-pḥng, với cô Nguyễn-thị-Vĩnh, là con quan huyện Kim-sơn.
Các bà làm gương cho chúng tôi phải xem xét sự đời, thế là bụng giạ nhớn lắm.

Xem báo th́ có rồi, bây giờ chúng tôi lại c̣n ước-ao các bà nghĩ hộ cho dăm bài hay nữa, th́ thực quí-hóa quá.”


Sau đó, từ số báo 801 ngày 23 tháng 5 năm 1907 trở đi, ông mở thêm mục “Nhời Đàn Bà” với bút hiệu Đào Thị Loan để bênh vực phụ nữ và khuyến khích họ đổi mới. Mục này cũng gây ra một vài tranh luận của giới nam độc giả.

Bài trừ hủ tục, tệ đoan xă hội, kêu gọi duy tân, đổi mới chiếm phần lớn trong những bài nghị luận đăng hàng tuần trên báo. Những lời ông viết đôi khi gay gắt:

“Nước Nam ḿnh xưa nay ngu hèn, buôn bán không biết, cách đi lại không biết, trong một nước cũng một tiếng nói mà Nam chê Bắc cọc-cạch, Bắc chê Nam ậm-oẹ; thuật pháp ǵ không biết, do khi dụng thậm bất tiện mà từ thượng cổ thế nào bây giờ vẫn thế, không thấy ǵ là tiến-bộ; sự đó là bởi đâu?...”

Tuy kêu gọi duy tân, đổi mới, nhưng ông cũng có nhiều bài viết nói về những người đổi mới bề ngoài một cách lố lăng, lập dị. Thí dụ như việc cắt tóc ngắn, các cụ ngày xưa theo quan niệm đạo hiếu của Hiếu Kinh “Thân thể phát phu, thọ chi phụ mẫu, bất cảm tổn thương, hiếu chi thủy” (Thân thể tóc da nhận từ cha mẹ, không dám tổn thương, là bắt đầu của hiếu) nên đầu để búi tó. Các nhà duy tân kêu gọi các cụ nhà Nho cắt bỏ búi tóc đi, trước tiên là cho hợp vệ sinh, nhưng thật ra là để các cụ cắt bỏ những quan niệm Nho giáo đă ăn sâu vào nếp sống hàng ngày của dân ta, Nguyễn Văn Vĩnh viết: “Có một việc bỏ cái núm dại đi mà cũng khó khăn thế, nữa là việc khác th́ khó thế nào!” Có một số người chạy theo phong trào duy tân, cũng cắt tóc để tỏ ra ḿnh văn minh, có ông sau khi húi tóc rồi, về nhà treo bảng trước cửa rằng chỉ những ai húi tóc rồi mới được bước qua cửa. Nguyễn Văn Vĩnh gọi những người này là “Văn Minh Phường Chèo”.

Trên mục tin ngắn của Hà Nội, Hải Pḥng và các tỉnh, đôi khi ta thấy có những lời b́nh trong bản tin:

“Hôm thứ ba tuần lễ trước ở đầu hàng Gai, chỗ cạnh ngơ hàng Hành, có người đàn bà bị xe điện séo phải, gẫy một chân, hiện đă đem vào nhà Thương chữa thuốc. Khốn nạn!”

hoặc:

“Ở phố hàng Buồm từ tết đến giờ ngày nào đêm nào cũng đánh đố-chữ.

Ṣng khách mở, An-nam đến đánh, nghe có người thua hàng ngàn, có kẻ cầm bán cả sống áo để đánh.

Ở vệ đường th́ những quân du-côn mở tḥ-ḷ, người đánh đông như hội. Các ông Phút-lít sao việc bắt thuế thân th́ sành thế, mà quân Khách nó mở cờ bạc làm hại bao nhiêu người An-nam ḿnh, th́ các ông không d́nh ṃ bắt cho được nó.

Giại vô-giá là người An-nam! Việc cờ bạc làm sao hâm mộ thế!”


Có lẽ nạn cờ bạc ở Hà Nội vào thời đó rất trầm trọng v́ có rất nhiều bản tin về cờ bạc đă được đăng trên Đăng Cổ Tùng Báo, nhưng thấy sự bất lực của nhà nước trong việc trừ những tệ đoan xă hội này, ông đă phải bực ḿnh mà viết:

“Bài-tây. – Ở các phố Hà-nội có một bọn, tuy hại nhỏ nhưng cũng là hại, là những đám bài-tây. Đầu ngă ba ngă bẩy, nhất là những đường có nhiều người nhà-quê ra kẻ chợ, cách một quăng lại có một đám, độ 6, 7 đứa vừa đàn ông, vừa đàn bà, hàng họ chỉ có một cái khăn mặt với 3 quân bài-tây, mà người nhà-quê ra mất khăn mất áo, đàn bà có người nhỡ một phút có ngứa mắt, phải đến bỏ chồng, bỏ con vào ở thổ.

Những người ấy dại, kể thế th́ cũng đáng kiếp lắm. Ai bảo tham? Thế nhưng mà có đứng nh́n những quân ấy nó gạn gùng, th́ mới hiểu rằng những đàn bà nhà-quê dại giột, mà nhiều người tử tế cũng mắc.

Đội-xếp th́ chắc rằng trị không được, v́ mỗi đám có vài đứa gác, tḥ thấy bóng đội-xếp là nó ra hiệu, th́ những đứa bài-tây chỉ nhắc cái khăn mặt lên vắt vai, ba quân bài bỏ túi, rồi nói truyện với nhau một hồi, đợi ông đội đi khỏi, lại giở ra. Làm cóc ǵ nhau?

Như thế th́ tôi thiết tưởng chỉ ai trông thấy, đánh cho đau, thế là chúng nó phải chừa mà thôi! Như thế th́ khí trái luật thật, nhưng quân bài-tây hại nhiều người lắm, phải thế mới trừ xong.”


Tuy nói vậy nhưng quan điểm về việc làm báo của ông rất nghiêm túc. Những điều ông viết về chức năng của nhà báo trên 100 năm nay, đến bây giờ vẫn c̣n có người chưa theo kịp:

“Nhật-báo các nước văn-minh đặt ra để làm ǵ, An-nam ta nhiều người c̣n chưa được rơ lắm.

Có người th́ coi cái nhật-báo như là một cái để chửi và nói xấu lẫn nhau. Có người th́ cho làm cách để dạy người trong nước cho chóng khôn ngoan ra.

Hai điều cùng nhầm cả. Nhật-báo là như một cái nhà họp truyện, người góp câu này, kẻ góp câu kia. Ai nói phải th́ có người nghe, người nhớ, người bàn soạn câu nói của ḿnh; ai nói vô-lư, hễ không phạm tới ai th́ chẳng ai nghe cả, nhưng phạm tới người khác th́ luật phạt, mà phải người phũ th́ có khi phải gẫy lưng.

Không nên cho làm một cách chửi nhau, v́ việc hai người với nhau không can chi đến thiên hạ. Dán hoặc có khi phải nói tới một người về việc ǵ xấu, nhưng hễ sự xấu ấy, có can ǵ đến xă-hội, đến đồng nhân th́ mới được nói, nhưng chỉ được nói xấu tới chức phận người ấy mà thôi, chớ không được trạm đến ông Mỗ bà Mỗ, đến việc riêng, việc cửa việc nhà người ta. Hoặc như muốn bác thói xấu ǵ, tật ǵ, th́ phải nói chung, chớ không được nói tên ai. Dán hoặc khi muốn viện một việc ǵ ra làm tang, th́ cứ nói lỏng, người xem tất đoán ra, chớ không phải nói đến chân răng kẽ tóc, v́ mỗi người được quyền có tật riêng, quí hồ tật ấy không thiệt hại đến xă-hội, th́ không ai được nói ḿnh. Ví như ông Mỗ ăn thuốc phiện. Tật ăn thuốc phiện là xấu là hại, th́ cứ nói tật ấy cho tệ, nhưng ông Mỗ th́ không được ai phạm đến ông ấy. Nhược bằng ông ấy là quan, th́ hễ ông ấy có đem ra công-đường, hoặc đến giờ hầu dân đợi, quan c̣n ăn thuốc, mới được nói đến, c̣n như ở nhà tư ông ấy, th́ mắt người không được trông vào. Ví như quan, nhiều ông sơi thuốc, cho nên sinh ra nhũng lạm, th́ có quyền nói chung, nhưng không được chỉ tên quan nào quan nào.

C̣n như coi cái nhật-báo như sách dạy cũng không nên, v́ chỗ họp truyện, th́ có truyện hay cũng có truyện dở. Điều hay để vào tai, điều dở đáng căi th́ căi lại, không đáng căi th́ bỏ ngoài tai.”


Ngay từ khi bắt đầu vào sự nghiệp làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh đă tự đặt lên ḿnh một sứ mạng cao cả là “Mở Mang Dân Trí” và ông đă nghiêm túc thi hành sứ mạng đó trong suốt cuộc đời làm báo cho đến khi từ trần. Tuy Đăng Cổ Tùng Báo chỉ hoạt động từ tháng 3 đến tháng 11 năm 1907, nhưng qua những số báo đó, ta thấy Nguyễn Văn Vĩnh luôn luôn kêu gọi, khuyến khích việc học chữ quốc ngữ, bài trừ hủ tục, đề cao nhân phẩm phụ nữ, giới thiệu nền dân chủ và những kỹ thuật tân tiến của Tây phương cho dân ta. Đôi khi ta thấy ông phải đăng những bài diễn thuyết đề cao sự bảo hộ của Pháp, nhưng những bài đó chủ yếu là kêu gọi canh tân, đổi mới, hoặc những tin tức như việc con Phan Đ́nh Phùng cùng chánh, phó tổng và các cử, tú, ấm sinh tỉnh Hà Tĩnh bị bắt v́ âm mưu với Nhật chống Pháp trong số báo ngày 12 tháng 9 năm 1907, ông cho rằng làm như thế là dại, chi bằng lo học hành để mở mang kiến thức và buôn bán để làm giàu th́ nước mới mạnh. Có lẽ v́ những bài viết như thế nên Nguyễn Văn Vĩnh đă bị gán cho tội theo Tây. Lấy công tâm mà xét, những bài diễn thuyết đăng trên báo đó đều đề cao nền văn minh Tây phương và khuyên dân ta nên học theo những văn minh đó để nâng cao dân trí mà theo kịp người ta. Vả lại, báo do Tây làm chủ, sống dưới sự đô hộ của Pháp th́ phải viết như vậy th́ cũng không có ǵ quá đáng.

Nguyễn Tuấn Khanh
6 tháng 3, 2009







Trang b́a Đăng Cổ Tùng Báo
viết bằng chữ quốc ngữ đầu tiên số 793 ra ngày 28 tháng 3, 1907

(Nghiệp duy cần – Chí duy nhất – Hợp lực tương trợ – Đồng tâm cộng tế ♦ ĐẠI NAM ĐỒNG VĂN NHẬT BÁO ♦ Đăng Cổ Tùng Báo)


Nguyễn Tuấn Khanh
Đọc Đăng Cổ Tùng Báo
Nguyễn Tuấn Khanh (64-71)
2009-04-23
Giới Thiệu Nhạc Tài Tử: Tám Bản Ngự
Nguyễn Tuấn Khanh (64-71)
2010-12-10
Giai Phẩm Xuân Vơ Trường Toản 1965 & 1969-75
Đọc lại những Giai Phẩm Xuân Vơ Trường Toản 1965 & 1969-75 do các anh Nguyễn Tuấn Khanh (64-71) và Lê Minh Chánh (68-75) thu thập:


Đọc bài khảo cứu dưới đây của anh Nguyễn Tuấn Khanh (64-71) về chữ Quốc Ngữ trong giai đoạn phôi thai:
Đọc Đăng Cổ Tùng Báo
H́nh Kỷ Yếu VTT 1971
Tập Kỷ Yếu Trung học Vơ Trường Toản, kỷ niệm 15 năm hoạt động 1956-1971. Gồm 42 trang, ấn hành 3000 bản, in xong ngày 20-5-1971 tại nhà in riêng Kim Studio.
>> Xem Kỷ Yếu
Thông tin
Các bạn đă từng viết thơ văn, làm nhạc hay vẽ tranh v.v... xin đóng góp trên trang votruongtoan.org.
Cám ơn các bạn.
Nguyệt San VTT (71-75)
Đọc lại Nguyệt San Vơ Trường Toản phát hành đầu tiên từ tháng 11, năm 1971 cho đến tháng 4 năm 1975 do Nguyễn Ngọc Long (68-75) sưu tầm.> Đọc Nguyệt San

Website: http://www.votruongtoan.org
Email: admin@votruongtoan.org
137478